Yıl:2022   Cilt: 8   Sayı: 2   Alan: Mühendislik Temel Alanı

  1. Anasayfa
  2. Makale Listesi
  3. ID: 113

İş Kazasına Neden Olan Hususların AHP ve DEMATEL Yöntemleri İle Değerlendirilmesi

Onur DOĞAN ORCID Icon

İş kazaları, günümüzde endüstriyel sanayinin en büyük sorunlarından bir tanesidir. Her ne kadar koruyucu ve önleyici uygulamalar hayata geçirilmeye çalışılsa istenilen sayısal oranlara ulaşılabilmiş değildir. Çalışanlar, iş edinimlerini yerine getirme süreçlerinde makine, insan ve çevre gibi unsurların yaratabileceği birçok etkenden çoğu kez olumsuz etkilenirler. Örneğin, termal konfor, işgücü, üretim metotları, sabotaj, siber saldırı, deprem, sel gibi birçok husus bu kapsamda dikkate alınabilecek risk gruplarındandır. İş kazaları, ne zaman, nasıl ve nerede ortaya çıkabileceği çoğu zaman uzman kişiler tarafından yapılan risk analizleri ile öngörülebilir. Bu da risklerin net olarak öngörülmesi ve bu risklere doğru analiz yönteminin uygulanmasıyla sağlanabilir. Bu çalışmada, iş kazalarının ortaya çıkmasına neden olan hususlar Analitik Hiyerarşi Proses (AHP) yöntemi ve Dematel yöntemleri ile belirlenmeye çalışılmıştır. Analizde kullanılan kriter ve alt kriterler uzman görüşleri alınarak oluşturulmuştur. Yapılan çalışmada iş kazalarının ortaya çıkmasında neden olan ve sebep-sonuç ilişkisine dayanan unsurların olmasına dikkat edilmiştir. Analizde, üretim yöntemleri (K-1), maliyetler (K-2), riskler (K-3) ve yasal düzenlemeler (K-4) olmak üzere başlıca dört kriterden oluşmaktadır. Alt kriterler ise (A.K.) ise, A.K.-1 ölüm oranları, A.K.-2 yaralanma oranları, A.K.-3 ramak kala olayları, A.K.-4 kabul edilemez riskler olarak belirlenmiştir. Ana kriterler arasında yapılan analiz sonucunda tutarlılık oranı 0,1 >0,0907 bulunmuştur. Bu sonuca göre ana kriterler arasında en yüksek ağırlığa sahip kriter K-3 diğer unsurlar (insan, fiziksel etkenler, ergonomi, psiko-sosyal etkenler vb.) olmuştur. Dematel yöntemi kullanılarak yapılan analiz sonucunda ise D+R değeri en yüksek kriter yasal düzenlemeler olmuştur. Bu sonuca göre yasal düzenlemeler diğer kriterler üzerinde belirleyici etkiye sahip olduğu şeklinde yorumlanmıştır. D-R değeri en yüksek kriter ise diğer unsurlar olmuştur. Bu sonuca göre, üretim yöntemi ve maliyet kriterleri, diğer unsurları ve yasal düzenlemeler tarafından etkilendiği şeklinde yorumlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: : Analitik hiyerarşi proses (AHP) yöntemi, DEMATEL yöntemi, İş Kazalarında sebep-sonuç ilişkisi


Evaluation of Issues Caused by Work Accidents by AHP and DEMATEL Methods

Work accidents are one of the biggest problems of the industrial industry today. Although protective and preventive practices were tried to be implemented, the desired numerical ratios could not be reached. Employees are often adversely affected by many factors that can be created by factors such as machinery, people and the environment in the process of fulfilling their job acquisitions. For example, many issues such as thermal comfort, labor, production methods, sabotage, cyber attacks, earthquakes and floods are among the risk groups that can be taken into account in this context. Occupational accidents, when, how and where they may occur can often be predicted by risk analyzes made by experts. This can be achieved by clearly foreseeing the risks and applying the right analysis method to these risks. In this study, the issues that cause occupational accidents to occur were tried to be determined by the Analytical Hierarchy Process (AHP) method and Dematel methods. The criteria and sub-criteria used in the analysis were formed by taking expert opinions. In the study, attention was paid to the fact that there are factors that cause the occurrence of occupational accidents and are based on the cause-effect relationship. The analysis consists of four main criteria: production methods (K-1), costs (K-2), risks (K-3) and legal regulations (K-4). Sub-criteria (A.K.) were determined as A.K.-1 death rates, A.K.-2 injury rates, A.K.-3 near misses, A.K.-4 unacceptable risks. As a result of the analysis made among the main criteria, the consistency ratio was found to be 0.1 >0.0907. According to this result, the criterion with the highest weight among the main criteria was K-3 other factors (human, physical factors, ergonomics, psycho-social factors, etc.). As a result of the analysis using the Dematel method, the criterion with the highest D+R value was the legal regulations. According to this result, legal regulations have been interpreted as having a decisive effect on other criteria. The criterion with the highest D-R value was other factors. According to this result, it has been interpreted as being affected by the production method and cost criteria, other elements and legal regulations.

Keywords: Analytical Hierarchy Process (AHP) method, DEMATEL method, Cause-effect relationship in Work Accidents


Atıf İçin

Doğan, O. (2022). Examining the Issues Caused by the Occurrence of Work Accidents with AHP and DEMATEL Methods within the Scope of Cause-Effect Relationship. Journal of Current Research on Engineering, Science and Technology, 8 (2), 113-128.


51